گام زنجیر فاصلهٔ مرکز یک پین تا مرکز پین بعدی است. همین یک عدد
مهم‌ترین مشخصهٔ هر زنجیر است، چون سری زنجیر، چرخ‌زنجیرِ جفتش و قفلی که باید بخرید
همه از روی آن تعیین می‌شوند. گام را با میلی‌متر یا اینچ می‌نویسند؛ مثلاً زنجیر ۰۸B
گام ۱۲٫۷ میلی‌متر یعنی نیم اینچ دارد.
چرا گام را اشتباه اندازه می‌گیرند
خطای رایج این است که فاصلهٔ دو پین را با خط‌کش می‌سنجند و همان را می‌نویسند.
مشکلش این است که لبهٔ خط‌کش را نمی‌شود دقیق روی مرکز پین گذاشت و یک میلی‌متر خطا
کافی است تا ۰۸B را با ۱۰B اشتباه بگیرید. فرق این دو فقط ۳٫۱۷۵ میلی‌متر است.
روش درست: چند گام را با هم بسنجید
- زنجیر را روی سطح صاف بکشید تا شُل نباشد.
- مرکز یک پین را مبدأ بگیرید و مرکز پینِ یازدهم را پیدا کنید.
- فاصله را اندازه بگیرید و بر ۱۰ تقسیم کنید.
این‌طور خطای چشم روی ده گام پخش می‌شود و یک‌دهم می‌شود. اگر کولیس دارید،
فک متحرک را لبه‌به‌لبهٔ دو پین بگذارید و قطر پین را یک‌بار جدا اندازه بگیرید؛
گام می‌شود فاصلهٔ لبه‌ها به‌اضافهٔ یک قطر پین.
کشیدگی دارد و گامش بزرگ‌تر از عدد کاتالوگ درمی‌آید. اگر اختلاف از ۲ درصد بیشتر بود،
آن زنجیر خودش به تعویض نیاز دارد و برای اندازه‌گیری مرجع به درد نمی‌خورد.
جدول گام زنجیرهای پرکاربرد
سری B استاندارد اروپایی (DIN 8187) و سری بدون حرف، استاندارد آمریکایی
(ANSI B29.1) است. هر دو در ISO 606 آمده‌اند.
| کد زنجیر | گام (mm) | گام (اینچ) | قطر غلتک (mm) | استاندارد |
|---|---|---|---|---|
| ۰۴B | ۶ | ۰٫۲۳۶″ | ۴ | DIN 8187 |
| ۰۵B | ۸ | ۰٫۳۱۵″ | ۵ | DIN 8187 |
| ۰۶B | ۹٫۵۲۵ | ⅜″ | ۶٫۳۵ | DIN 8187 |
| ۰۸B | ۱۲٫۷ | ½″ | ۸٫۵۱ | DIN 8187 |
| ۱۰B | ۱۵٫۸۷۵ | ⅝″ | ۱۰٫۱۶ | DIN 8187 |
| ۱۲B | ۱۹٫۰۵ | ¾″ | ۱۲٫۰۷ | DIN 8187 |
| ۱۶B | ۲۵٫۴ | ۱″ | ۱۵٫۸۸ | DIN 8187 |
| ۲۰B | ۳۱٫۷۵ | ۱¼″ | ۱۹٫۰۵ | DIN 8187 |
| ۴۰ | ۱۲٫۷ | ½″ | ۷٫۹۵ | ANSI B29.1 |
| ۵۰ | ۱۵٫۸۷۵ | ⅝″ | ۱۰٫۱۶ | ANSI B29.1 |
| ۶۰ | ۱۹٫۰۵ | ¾″ | ۱۱٫۹۱ | ANSI B29.1 |
| ۸۰ | ۲۵٫۴ | ۱″ | ۱۵٫۸۸ | ANSI B29.1 |
| ۱۰۰ | ۳۱٫۷۵ | ۱¼″ | ۱۹٫۰۵ | ANSI B29.1 |
| ۱۲۰ | ۳۸٫۱ | ۱½″ | ۲۲٫۲۳ | ANSI B29.1 |
بعد از گام، دو عدد دیگر را هم بردارید
گام به‌تنهایی کافی نیست. دو زنجیر می‌توانند گام یکسان ولی پهنای متفاوت داشته باشند؛
مثلاً ۰۸B و ۴۰ هر دو گام ۱۲٫۷ دارند ولی قطر غلتکشان فرق می‌کند
(۸٫۵۱ در برابر ۷٫۹۵ میلی‌متر). پس این‌ها را هم بنویسید:
- قطر غلتک — همان قرقرهٔ گردی که روی دندانه می‌نشیند.
- پهنای داخلی — فاصلهٔ آزاد بین دو پلاک داخلی.
- تعداد ردیف — تک‌ردیف، دوبل یا سه‌ردیف.
از گام تا سفارش: طول زنجیر را چطور بدهیم
زنجیر را متری نمی‌فروشند، گامی می‌فروشند. برای همین بعد از پیدا کردن گام،
باید تعداد گام را هم حساب کنید:
تعداد گام = طول لازم بر حسب میلی‌متر ÷ گام
مثال: اگر ۳ متر زنجیر ۰۸B لازم دارید، می‌شود ۳۰۰۰ تقسیم بر ۱۲٫۷ که حدود
۲۳۶ گام است. همیشه به عدد زوج گرد کنید، چون زنجیر از پلاک داخلی و بیرونی
یک‌درمیان ساخته می‌شود و با تعداد گام فرد، دو سرش به هم نمی‌خورد.
نیاز دارید. نیم‌قفل نقطهٔ ضعف زنجیر است و در بار سنگین یا ضربه‌ای توصیه نمی‌شود؛
بهتر است طول را زوج کنید.
گام‌های پرتکرار بازار ایران
در عمل بیشتر سفارش‌ها روی چند گام می‌چرخد. زنجیر ۰۸B با گام ۱۲٫۷
میلی‌متر پرکاربردترین است و در دستگاه‌های کوچک و متوسط دیده می‌شود. بعد از آن
۱۰B و ۱۲B می‌آیند. در دستگاه‌های سنگین‌تر و خطوط قدیمی‌تر، سری
آمریکایی ۵۰ و ۶۰ بیشتر دیده می‌شود.
تک‌ردیف، دوردیف یا سه‌ردیف؟
وقتی یک زنجیر تک‌ردیف ظرفیت کافی ندارد، به‌جای رفتن به گام بزرگ‌تر می‌توان از زنجیر چندردیفه استفاده کرد. زنجیر دوردیف (Duplex) و سه‌ردیف (Triplex) با همان گام، ظرفیت انتقال قدرت بیشتری می‌دهند بدون اینکه قطر چرخ‌زنجیر بزرگ شود — مزیتی که در فضاهای محدود اهمیت دارد.
قبل از سفارش این‌ها را یادداشت کنید
- گام زنجیر (با روش ده‌پین)
- تعداد ردیف: تک، دو یا سه
- طول موردنیاز بر حسب متر یا تعداد شاخه
- نوع زنجیر: ساده، شاخک‌دار، هالوپن، استیل یا لیفتراکی
- شرایط کاری: رطوبت، گرد و غبار، دمای بالا یا محیط غذایی
اگر شمارهٔ فنی روی زنجیر خوانا نیست، عکس قطعه و اندازهٔ گام را برای کارشناسان ما بفرستید تا معادل دقیق آن را پیدا کنیم.
