زنجیر صنعتی دو خانوادهٔ استاندارد دارد که در بازار ایران هر دو دیده
می‌شوند: ANSI آمریکایی (کدهای عددی مثل ۴۰ و ۵۰) و DIN 8187 اروپایی
(کدهای حرف‌دار مثل ۰۸B و ۱۰B). هر دو زیر چتر ISO 606 تعریف شده‌اند. این جدول
معادل‌ها را کنار هم گذاشته تا بدانید چه چیزی جای چه چیزی می‌نشیند.
۱۲٫۷ میلی‌متر دارند، ولی قطر غلتک و پهنایشان فرق می‌کند. یعنی
معادل‌بودنِ گام به معنی جایگزین‌شدن نیست. برای تعویض باید هر سه عدد بخواند.
جدول معادل ANSI و DIN
| کد ANSI | کد DIN | گام (mm) | غلتک ANSI | غلتک DIN | وزن ANSI (kg/m) | وزن DIN (kg/m) | استحکام ANSI (kN) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۳۵ | ۰۶B | ۹٫۵۲۵ | ۵٫۰۸ | ۶٫۳۵ | ۰٫۳۳ | ۰٫۴۱ | ۷٫۹ |
| ۴۰ | ۰۸B | ۱۲٫۷ | ۷٫۹۵ | ۸٫۵۱ | ۰٫۶۲ | ۰٫۶۹ | ۱۴٫۱ |
| ۵۰ | ۱۰B | ۱۵٫۸۷۵ | ۱۰٫۱۶ | ۱۰٫۱۶ | ۱٫۰۲ | ۰٫۹۳ | ۲۲٫۲ |
| ۶۰ | ۱۲B | ۱۹٫۰۵ | ۱۱٫۹۱ | ۱۲٫۰۷ | ۱٫۵ | ۱٫۱۵ | ۳۱٫۸ |
| ۸۰ | ۱۶B | ۲۵٫۴ | ۱۵٫۸۸ | ۱۵٫۸۸ | ۲٫۶ | ۲٫۷۱ | ۵۶٫۷ |
| ۱۰۰ | ۲۰B | ۳۱٫۷۵ | ۱۹٫۰۵ | ۱۹٫۰۵ | ۳٫۹۱ | ۳٫۷ | ۸۸٫۵ |
| ۱۲۰ | ۲۴B | ۳۸٫۱ | ۲۲٫۲۳ | ۲۵٫۴ | ۵٫۶۲ | ۷٫۱ | ۱۲۷ |
| ۱۴۰ | ۲۸B | ۴۴٫۴۵ | ۲۵٫۴ | ۲۷٫۹۴ | ۷٫۵ | ۸٫۵ | ۱۷۲٫۴ |
| ۱۶۰ | ۳۲B | ۵۰٫۸ | ۲۸٫۵۸ | ۲۹٫۲۱ | ۱۰٫۱ | ۱۰٫۲۵ | ۲۲۶٫۸ |
هر ستون یعنی چه
- گام — فاصلهٔ مرکز تا مرکز دو پین. تعیین‌کنندهٔ چرخ‌زنجیر.
- قطر غلتک — قرقره‌ای که روی دندانه می‌نشیند.
- استحکام گسیختگی — باری که زنجیر در آن پاره می‌شود. بار کاری
معمولاً یک‌ششم تا یک‌هشتم این عدد گرفته می‌شود. - وزن هر متر — برای حساب‌کردن بار روی شفت و انتخاب یاتاقان لازم است.
استحکام ۱۸ کیلونیوتن دارد، یعنی در این بار پاره می‌شود، نه اینکه
تا این بار سالم کار می‌کند. برای کار پیوسته با ضریب اطمینان ۶ تا ۸ حساب کنید.
سری سنگین و چندردیفه
وقتی بار از توان تک‌ردیف بیشتر می‌شود، دو راه دارید: سری سنگین (کد با حرف H
مثل ۸۰H) که ضخامت پلاکش بیشتر است، یا زنجیر چندردیفه. زنجیر دوبل تقریباً ۱٫۷ برابر
تک‌ردیف بار می‌برد، نه دو برابر؛ چون بار بین دو ردیف کاملاً یکسان پخش نمی‌شود.
فهرست کامل ۲۳۵ کد زنجیر با همهٔ ابعاد، در
کاتالوگ محصولات آمده و همان‌جا قابل دانلود است.
علامت‌های روی خود زنجیر را چطور بخوانیم
سازنده‌ها معمولاً کد را روی پلاک بیرونی حک می‌کنند. اگر کد خوانا بود، کار تمام
است. ولی اغلب زنجیرِ کارکرده زنگ‌زده یا ساییده است و چیزی خوانده نمی‌شود. در آن
حالت از روی ابعاد برو: اول گام، بعد قطر غلتک، بعد پهنای داخلی. با همین سه عدد در
ابزار یافتن زنجیر از روی ابعاد کد دقیق درمی‌آید.
وقتی تک‌ردیف جواب نمی‌دهد
دو راه دارید و هر کدام جای خودش را دارد:
- سری سنگین (H). کد با حرف H تمام می‌شود، مثل ۸۰H. گام و غلتک همان
سری عادی است ولی پلاک ضخیم‌تر دارد. وقتی خوب است که بار ضربه‌ای باشد،
چون پلاک ضخیم‌تر ضربه را بهتر تحمل می‌کند. مزیتش این است که روی همان
چرخ‌زنجیر قبلی کار می‌کند. - چندردیفه. دو یا سه ردیف زنجیر کنار هم. ظرفیت بیشتری می‌دهد ولی
چرخ‌زنجیر دوبل هم می‌خواهد و فضای بیشتری می‌گیرد.
یکسان پخش نمی‌شود، پس در محاسبه ضریب ۱٫۷ برای دوبل و ۲٫۵ برای سه‌ردیف معمول است.
