چرخزنجیر ظاهر سادهای دارد، اما انتخاب اشتباه آن یکی از رایجترین دلایل خرابی زودرس زنجیر در خطوط تولید است. سه پارامتر تعیینکنندهاند: گام، تعداد دندانه و نوع نافی.
۱) گام باید دقیقاً با زنجیر یکی باشد
این شرط قابل مذاکره نیست. چرخزنجیر ۰۸B فقط با زنجیر ۰۸B کار میکند. اگر گام چرخ و زنجیر یکی نباشد، بار روی چند دندانه متمرکز میشود و هم دندانه و هم زنجیر بهسرعت از بین میروند.
۲) تعداد دندانه چه تأثیری دارد؟
تعداد دندانه هم نسبت تبدیل را تعیین میکند و هم مستقیماً روی عمر زنجیر اثر میگذارد.
چرخ کوچک (تعداد دندانهٔ کم)
هرچه تعداد دندانهٔ چرخ محرک کمتر باشد، زنجیر در هر دور زاویهٔ بیشتری خم میشود و اصطلاحاً اثر چندضلعی شدیدتر میشود. نتیجهاش لرزش، صدا و سایش سریعتر مفصلهاست. بهعنوان یک قاعدهٔ عملی، برای چرخ محرک زیر ۱۷ دندانه محتاط باشید و در سرعتهای بالا این عدد را بیشتر بگیرید.
چرخ بزرگ
در سمت متحرک معمولاً محدودیت کمتری هست، اما اگر تعداد دندانه خیلی زیاد شود (حدوداً بالای ۱۲۰)، زنجیرِ کمی کشیدهشده روی دندانهها بالا میرود و احتمال پریدن زنجیر زیاد میشود.
نکتهٔ فرد و زوج
انتخاب تعداد دندانهٔ فرد باعث میشود سایش روی دندانهها یکنواختتر توزیع شود، چون هر دندانه هر بار با پین متفاوتی درگیر میشود. این ترفند ساده در کاربردهای پرکار تفاوت محسوسی ایجاد میکند.
۳) ساده یا نافیدار؟
| نوع | توضیح | کاربرد |
|---|---|---|
| ساده (بدون نافی) | فقط صفحهٔ دندانهدار، بدون توپی برجسته | وقتی روی فلنج یا صفحهای دیگر بسته میشود |
| نافیدار تک | توپی برجسته در یک طرف | رایجترین حالت؛ جای کافی برای خارسفت و پیچ |
| نافیدار دوبل | توپی در هر دو طرف | بارهای سنگینتر و نیاز به پایداری محوری بیشتر |
۴) شفت، خارسفت و سوراخکاری
بسیاری از چرخزنجیرها بهصورت پیشسوراخ عرضه میشوند و باید متناسب با شفت دستگاه شما سوراخ و جای خار روی آنها ماشینکاری شود. هنگام سفارش، قطر دقیق شفت و ابعاد خارسفت را اعلام کنید.
خلاصهٔ چکلیست سفارش
- گام زنجیر
- تعداد دندانه
- نوع نافی: ساده، تک یا دوبل
- قطر شفت و ابعاد خارسفت
- جنس: فولاد، چدن یا استیل
- تکردیف یا چندردیفه
